Maar over stortyelling gesproken... 

“De suggestie van een verhaal is vaak al genoeg”

De van oorsprong Rotterdamse Krijn van Noordwijk verruilde tien jaar geleden zijn succesvolle carrière in de reclame voor een leven als fotograaf. De kans is groot dat je sindsdien ooit een van zijn portretten bent tegengekomen. Verder reisde hij de wereld over voor een portretserie over dj’s (DJ, 2008), en publiceerde TAT TOO (2014), een hommage aan de getatoeëerde mens.

 
  Credits: Peter van Hal

Credits: Peter van Hal

 

We spreken Van Noordwijk thuis, in ‘zijn hok’: een ruimte vol zelfgebouwde gitaren en fotoboeken van beroemde fotografen (en een vertaling van de Koran). Op zijn computer verschijnt elke 5 seconden een nieuwe foto uit een verzameling van meer dan 30.000 inspiratiebeelden.

Hoe kom je daaraan?
Ik verzamel die plaatjes al jaren. Esthetische foto’s, journalistieke beelden. Elke foto is anders, en heeft zijn eigen visuele intrige. Ik kan er soms uren naar staren.

Visuele intrige?
Niet elke foto heeft per se een eigen verhaal. Bij sommige beelden gaat het gewoon puur om esthetiek. Maar ik denk wel dat veel beelden een verhaal in zich dragen. Dat kan van alles zijn. Een idee, een stijlbeleving, een weerslag van een gedachte.

Een foto van Led Zeppelin-zanger Robert Plant komt voorbij. Een witte duif zit op zijn hand.

Kijk! Hier zit bijvoorbeeld echt een verhaal in. Tijdens dit concert werden duiven losgelaten, en eentje besloot op de hand van de zanger te gaan zitten. Toch bijzonder? Soms zeggen beelden van zichzelf al heel veel, omdat ze heel iconisch zijn. Ze staan symbool voor iets, waardoor je als kijker heel snel de impact ervan voelt.

Dan zien we een Arabische man die lachend zijn kinderen in bad doet, terwijl zijn hele huis in puin ligt.

Dit is ook prachtig. Een journalistieke foto die in één klap laat zien wat de maker wil zeggen: optimistisch blijven in een tijd van crisis. Natuurlijk is esthetiek ook belangrijk. Voor mijn verzameling zoek ik de schoonheid op, maar dat kan ook juist zitten in anti-esthetiek.

“Misschien ben ik als fotograaf juist wel iemand die verhalen tegenhoudt.”

Maar je weet niet altijd precies welk verhaal een fotograaf wilde vertellen toch?
Ik denk dat ik dat toch wel snel zie. Maar beelden laten inderdaad ruimte over voor eigen interpretatie. Ik zit te denken, misschien ben ik als fotograaf juist wel iemand die verhalen tegenhoudt. Een beeld vertelt namelijk meestal niet het hele verhaal. Het geeft alleen het ‘haakje’, en wekt vooral de suggestie van een verhaal. Ja, dat is het denk ik! En dat vind ik juist zo interessant. Ik heb liever die suggestie. Laat dat hele verhaal verder maar zitten, dat kan ik wel raden. Ik heb een korte spanningsboog. Bij lange verhalen val ik gewoon in slaap.

Bij boeken bijvoorbeeld?
Nou ik heb wel Een klein leven van Hanya Yanagihara naast mijn bed liggen. Maar ik kom er niet aan toe. Ik slaap als het warm is ook vaak in mijn hangmat buiten, maar ik heb eerlijk gezegd gewoon het geduld niet om door een roman te ploegen. Geef mij maar een film: hetzelfde verhaal als in een boek, maar dan in een uurtje. Ik kijk bijna elke dag wel een film, ook ’s nachts. Ik slaap meestal iets van 4 of 5 uur, meer heb ik niet nodig. Slapen vind ik wat dat betreft net als eten, je moet je eigen ritme bepalen.

Maar ben je dan misschien een beetje lui?
Nee absoluut niet! Ik werk graag en veel. Ik kan ook niet zo goed met luie mensen omgaan. Maar er is gewoon niet genoeg tijd om alle boeken van de wereld te lezen. Terwijl ik wel zoveel mogelijk verhalen wil ontdekken en beleven.

Als ik de krant lees ben ik ook echt een koppensneller. Dat klinkt misschien oppervlakkig. Maar als ik echt geïnteresseerd ben in iets, zoek ik juist de diepte op. Dan ga ik alles lezen wat ik erover kan vinden. Over de situatie in Syrië bijvoorbeeld. Als ik dan een kop zie in de krant, hoef ik niet het hele stuk te lezen om te begrijpen wat ze me willen vertellen.

Maar een roman is wel een ander soort verhaal dan een foto of film.
Klopt. Een roman neemt je mee. Daarin word je opgezogen. Net als bij een film, alleen mag je bij een film nog minder zelf invullen. Gek genoeg vind ik dat dan weer niet storend. Mits de film intrigerend genoeg is natuurlijk.

 
 

En hoe verschilt dat met fotografie?
Een foto is een ding, een fysiek object. Je bepaalt zelf hoe vaak je ernaar kijkt, en vanuit welke hoek. Film is in die zin vluchtiger dan fotografie. En daarvan ben ik me ook bewust als ik fotografeer. Dat ik iets blijvends maak.

Je maakt vooral portretten. Waarom?
Dat is toch het mooiste wat er is? Alles zit er namelijk in: landschappen, emotie, verhalen. De ene keer zit dat in het subject zelf, de andere keer creëer ik het eromheen. Door de styling, setting, pose, licht, houding en nabewerking. Eigenlijk ben ik een beeldhouder, schilder en fotograaf in één.

Een soort Renaissance man?
Of een Gesamt-kunstenaar.

En hoe doe je dat dan?
Het is niet dat ik altijd iets met een portret wil vertellen, maar ik stop in elke foto wel iets van mezelf. Zoals jij nu hier zit, daar kan ik een foto van maken. En dat kan best een mooi beeld opleveren. Maar ik vind het nog niet goed genoeg. Het moet natuurlijk wel meer worden dan een leuke pasfoto. Ik ben erg van de referenties, van symboliek. Ik heb bijvoorbeeld ook niets tegen clichés. Ze zijn er niet voor niets. Ze zorgen voor herkenning en helpen je een bepaalde situatie te schetsen. En daarna is het jouw taak als maker om het cliché weer te ontstijgen. Zoals Andy Warhol bijvoorbeeld ook deed met zijn werk.

En waar refereer jij dan naar?
Naar bepaalde archetypische dingen. Kijk bijvoorbeeld naar mijn recente werk voor Afrika 010 in het Wereldmuseum. Ik refereer daarin naar Noir et Blanche (1926) van Man Ray: ook een meisje met een masker, maar dan blank en donker omgedraaid. Dat sommige mensen die verwijzing niet zien, vind ik niet erg. De symboliek zelf spreekt me aan.

“Ik heb een soort heimwee naar dingen die ik zelf nooit hebt meegemaakt.”

Verder hou ik erg van vintage. Ik heb een soort heimwee naar dingen die ik zelf nooit hebt meegemaakt. Als ik bijvoorbeeld naar de 17e eeuwse meesterschilders in het Rijksmuseum kijk, voel ik een enorme verwantschap. Niet dat ik ertussen moeten hangen ofzo, maar ik zie een rechte lijn met hun werkwijze.

Oja?
In feite deden ze hetzelfde als ik: portretten maken in opdracht. Natuurlijk moest dat allemaal zo realistisch mogelijk. Maar ze maakten wel zelf keuzes over licht, pose, decor et cetera. Als er destijds een camera was geweest, hadden ze die zeker gebruikt. En dan was de werkkamer van Rembrandt een fotostudio geweest.

Hoe belangrijk is de werkelijkheid in jouw portretten?
Ik maak mijn eigen interpretatie, zonder de werkelijkheid geweld aan te doen. Zo kan ik bijvoorbeeld ook dezelfde persoon op verschillende manieren neerzetten. Kijk naar mijn foto’s van Felix Strategier, van de Roode Bioscoop. De ene keer maak ik van hem een maffiabaas, de andere keer een ober die zichzelf opdient. Uiteindelijk ben ik een verhalenverteller. En in dit geval is Felix de acteur in het beeldverhaal dat ik vertel.

Wat is het mooiste verhaal wat je ooit hebt verteld?
[Begint te lachen.] Nou ik ben nogal easily bored. Dus dat is denk ik altijd het laatste beeld wat ik heb gemaakt.

 
 

Meer werk van Krijn van Noordwijk.

Wat het mooiste verhaal dat je ooit hebt gehoord?
Laatst heb ik The Island at the Center of the World van Russel Shorto gelezen. Over New York als Nederlandse kolonie. En hoe dat deel van de geschiedenis eigenlijk een beetje vergeten was. Nederland was vroeger heel tolerant, met name Amsterdam. In het boek claimt Shorto dat New York nog steeds anders is dan de rest van Amerika, mede dankzij die Nederlandse invloeden.

Maar ook de film Wild Tales van Pedro Almodovar vind ik erg goed. Wat een meesterverteller is dat. Als je naar die film kijkt, lijkt alles zo moeiteloos gemaakt. Maar als je bedenkt wat er achter zit, en hoeveel er is gedacht aan details, snap je hoe knap het in elkaar zit.

Waarom ben je eigenlijk overgestapt van reclame naar fotografie?
Ik heb een supergoede tijd gehad als art director. Ik vond het altijd heel leuk om concepten te maken voor allerlei klanten. Maar ik miste de crafting, het vakmanschap. Er wordt zo weinig echt ‘gemaakt’ in die wereld. En het verandert zo snel, met elke keer weer een nieuw bureau en een nieuw modewoord - storytelling bijvoorbeeld.

Crafting, lekker hipster
[Lachend] Dat ben ik natuurlijk ook een beetje. Maar dat is toch niet erg? Ik vind dat iedereen moet kunnen zijn wie hij of zij wil. Als je het maar wel op je eigen manier invult. Net als die clichés eigenlijk. Omarmen, en er vervolgens iets eigens van maken.

Waarom verhalen gevaarlijker kunnen zijn dan je denkt

“Het geheim van het leven past niet in 140 tekens”