Maar over stortyelling gesproken... 

“Vriendelijkheid is overal, als je ervoor openstaat”

Dat Irene Rompa ondernemend is mag duidelijk zijn. Zo initieerde ze de Buy Nothing New-Maand in Nederland, was ze verantwoordelijk voor de introductie van Dopper in de Verenigde Staten en volgde ze een programma aan de prestigieuze Singularity University in San Francisco. 

Tegenwoordig helpt Rompa groene start-ups te groeien bij Let it Grow. Daarnaast vertelt ze optimistische verhalen op haar blog en via haar nieuwste project Tevredenlander. De belangrijkste boodschap? Vriendelijkheid is overal.

 
Irene Rompa
 

Wanneer ik Rompa ontmoet in een koffietentje in Amsterdam-West staat ze erop mij te trakteren. “Ik reageerde steeds zo laat op je e-mails, zo ben ik normaal écht niet hoor!” Weigeren heeft geen zin, haar vriendelijkheid is vastberaden. Iets wat tijdens ons gesprek nog vaak wordt bevestigd. Ze praat even snel als vurig. ‘Fel’, zouden haar vrienden misschien zeggen. Maar die gedrevenheid maakt haar optimistische verhaal waarschijnlijk ook zo inspirerend.

Waar komt jouw maatschappelijke betrokkenheid vandaan?
Mede uit een soort machteloosheid. Er is zoveel ongelijkheid in de wereld. Kijk, wij zitten hier nu koffie van 4 euro te drinken terwijl we weten wat er gaande is in de rest van de wereld. Als mens moet je dat op een of andere manier accepteren. Maar ik heb altijd het gevoel gehad dat ik iets moest doen om die ongelijkheid te verkleinen.

“Een bevoorrechte positie brengt wel verantwoordelijkheid met zich mee.”

Voel je je schuldig?
Als puber had ik daar wel moeite mee ja. En nog steeds. Ik voel me gewoon zo bevoorrecht. Op dit moment staan vrouwen van onze leeftijd op de wallen zichzelf te prostitueren terwijl ze dat niet willen. Het voelt gek om daar niet nú wat aan te doen. Inmiddels weet ik dat zo denken verlammend werkt. Maar ik vind wel dat een bevoorrechte positie een bepaalde verantwoordelijkheid met zich meebrengt. Mijn manier om daarmee om te gaan is om positieve energie te creëren.

Je hebt een groot verantwoordelijkheidsgevoel.
Zeker. Als mensen me een kans geven, of vragen iets te doen, wil ik dat altijd zo goed mogelijk doen. Daarom vind ik het ook zo stom dat ik steeds zo laat reageerde op jouw berichten. Dan denk ik: ik ga niet respectvol om met haar tijd. Terwijl dat wel altijd mijn insteek is. Ik heb een hoge standaard voor mezelf.

Projecteer je die ook op anderen?
Helaas wel haha. Niet dat ik mensen erop aanspreek ofzo, want ik ben wel reflectief genoeg dat ik dan weet: dit is mijn ding. Maar ik kan wel teleurgesteld raken in mensen. Ook met vriendschappen bijvoorbeeld. Dat de frequentie daarvan afneemt door kinderen of nieuwe partners kan me soms echt verdrietig maken.

Maar een vriend van mij zei ooit tegen me: je kunt zeuren over iets, of je kunt zelf de situatie creëren die je wil. Dat advies probeer ik toe te passen. 

“Er is vast veel dat beter kan. Maar laten we óók benadrukken wat goed gaat.”

Hoe is Tevredenlander ontstaan?
In de aanloop naar de Nederlandse verkiezingen was er zoveel negativiteit. Het leek wel of het land in brand stond. Ik dacht: er is vast veel dat beter kan, en terecht dat daar aandacht naartoe gaat, maar laten we in elk geval óók benadrukken wat er goed gaat. Daarom besloten Silke Tijkotte en ik om mensen te vragen waar ze wél tevreden over zijn in Nederland.

En hoe ging dat?
Mensen vonden het superleuk! We zijn als mens gewired om negatieve dingen beter te onthouden dan positieve. Dat is jammer. Maar als je je best doet, kun je daar verandering in brengen. 

Word je boos op mensen die minder betrokken zijn dan jij?
Zelf zou ik het gek vinden om helemaal niets maatschappelijk te doen. Maar het laatste wat ik wil, is belerend zijn. Bij Tevredenlander vonden we dat ook heel belangrijk. Daarom ontkennen we ook niet dat er dingen niet goed gaan. Het is geen tegenbeweging, eerder een náástbeweging.

Je hebt veel gedaan in de wereld van duurzaamheid, hoe is dat ontstaan?
TEDx was een game changer. Nadat ik was afgestudeerd mocht ik daar kort iets vertellen over duurzaamheid binnen TEDxAmsterdam zelf. De focus lag op de interne organisatie, want zo’n event houden is onwijs onduurzaam. Daarna vroeg TED of ik duurzaamheidcoördinator wilde zijn bij een event in Qatar. Daar heb ik Merijn Everaarts, de oprichter van Dopper, leren kennen. En die vroeg mij na een half jaar of ik hem wilde helpen uitbreiden naar Amerika. 

Uiteindelijk heb ik een jaar in San Francisco gewoond, het groene hart van Amerika. Dat was echt mijn duurzaamheidperiode. 

 
TEDx Irene Rompa
 

En je start-upperiode?
Silicon Valley is natuurlijk de bakermat van de tech-scene, en Dopper is zelf een startup. Nadat ik terug verhuisde naar Nederland heb ik voor DutchBascemap gewerkt en veel Nederlandse start-ups geholpen uit te breiden naar de VS. Ik was heel dankbaar voor die baan. Maar na een tijdje begon ik het ‘goed doen’ te missen in m’n werk. Als in: social impact maken. Toen werd ik geselecteerd om het Global Solutions Program te volgen aan de Singularity University.

Wat is dat?
Via dat programma leer je in drie maanden alles over exponentiële technologie: dingen die ons leven de komende jaren onwijs gaan beïnvloeden. Denk aan machine learning, kunstmatige intelligentie, 3D printen, virtual reality. Daarnaast leer je over de staat van de wereld en de grootste uitdagingen van deze tijd: water, energie, klimaat, gezondheid. Het idee is dat je samen met de 79 andere cursisten alles geeft om met behulp van exponentiële technologie een wereldprobleem op te lossen, waar minimaal één miljard mensen beter van worden.

Wow!
Ja haha, lekker groot denken dus.

Ben je eigenlijk een ondernemende idealist, of een idealistische ondernemer?
Nu ben ik een ondernemende idealist. Want ik ben wel veel initiatieven begonnen, maar ik heb nog nooit iets opgezet wat geld oplevert. Buy Nothing New-Maand heeft geen businessmodel, Tevredenlander heeft geen businessmodel, People are kind is gewoon een blog. Ik kan dus helaas niet claimen dat ik een succesvolle ondernemer ben.

“Ik zou heel graag een eigen onderneming hebben die goed doet.”

Is dat je droom?
Ik zou heel graag een eigen onderneming hebben die goed doet. Ik ben alleen nog aan het wachten op het juiste idee. Een van eerste lessen die ik hoorde op de Singularity University was: als ondernemer moet je altijd je ogen openhouden want: ‘You never know when the next entrepreneurial opportunity comes along’.

Je bent nu veel bezig met vriendelijkheid, vertel?
Voordat ik naar de VS verhuisde was ik al begonnen met schrijven over hoe supervriendelijk mensen zijn als je ze de kans geeft. Gewoon korte posts over wat me overkwam. Eenmaal in San Francisco ben ik begonnen met mijn blog, met waargebeurde verhalen over vriendelijkheid. Mensen zeggen vaak: “Jij komt ook altijd dat soort vriendelijke mensen tegen”. Mijn reactie is dan: “Dat is niet zo, ik stel mensen alleen gemakkelijk een vraag. Het is dus eerder dat: I’m opening myself up to kindness. Door mensen te vragen of ze me willen helpen. Mijn regel daarbij is: als ik het voor een ander zou doen, dan durf ik het ook te vragen. 

“Als je een open instelling hebt, gebeurt er heel veel leuks.”

Heb je weleens een negatieve ervaring gehad?
Eigenlijk is het maar één keer gebeurd dat iemand niet wilde helpen. Er is veel meer vriendelijkheid dan je denkt. Als je een open instelling hebt, gebeurt er heel veel leuks. Mensen vinden het vaak ook gaaf om behulpzaam te zijn. 

Oja?
Dit komt misschien een beetje over als de barmhartige Samaritaan – wat ik helemaal niet wil – maar ik merk dat ik soms expres de weg ga vragen aan een groepje hangjongeren. Dat is inspirerend hoor! De shift die er dan plaatsvindt. Je wordt meteen geholpen met ‘u’ en ‘mevrouw’. Je ziet echt dat ze het leuk vinden dat je het aan hen vraagt.

Het lijkt bijna alsof je van jezelf moet bewijzen dat iedereen vriendelijk is.
Dat maakt het leven toch ook een beetje? Soms denk ik na een dag: wat was nou het leukste vandaag? Vaak is dat gewoon een glimlach van iemand op straat. Een glimlach! Wat dat al niet doet. 

Dat doet me trouwens denken aan een verhaal in Tools of Titans, het nieuwe boek van Tim Ferriss. Een vrouw vertelt daarin dat ze soms het idee heeft dat mensen haar vijandig aankijken. Als ze die blikken beantwoordt met een glimlach, dan glimlachen mensen altijd enthousiast terug. De boodschap? Just go first. Of in dit geval: smile first, dan verandert de setting direct.

Denk je niet dat mensen dat gewoon heel lastig vinden?
Laatst was ik met mijn jarige schoonzus in het park. Ze had taart mee maar geen mes. Toen we langs een van de horecatentjes gingen, wilde niemand ons een mes uitlenen. Heel apart. Een andere keer moest een vriend van me iets van waarde achterlaten om even een euro te lenen.

Door dit soort wantrouwen zijn mensen misschien vaak verbaasd als ze opeens wel vertrouwen krijgen. Pas geleden was een man voor me in de rij zijn pas vergeten. Toen ik aanbood zijn boodschappen voor te schieten, reageerde hij: hè, echt?! 

“Ik zou niet weten waarom die man in de supermarkt mij niet zou terugbetalen.”

Jij hebt dat wantrouwen niet?
Nee! Ik zou niet weten waarom die man in de supermarkt mij niet zou terugbetalen. En wat dan nog. Dan ben ik 20 euro kwijt. Maar nee, dat gebeurt gewoon niet. 

Heb je zo’n sterk geloof in mensen?
Ik denk dat mensen van nature heel leuk zijn. Ik ben opgegroeid met ‘Wie goed doet, goed ontmoet’. Maar ik ga nog verder: zelfs als je niet goed doet, ontmoet je goed. Want mensen zijn gewoon vriendelijk uit zichzelf.

Word je nooit teleurgesteld?
Jawel. Je kunt afgewezen worden. Maar dat vind ik ook prima, dat moet kunnen. En ik neem het niet persoonlijk. Je moet accepteren dat andere mensen andere dingen misschien belangrijker vinden. Ik wil in niets belerend zijn. 

Dat vind je heel belangrijk, maar hoe zorg je daarvoor?
Het heeft bijvoorbeeld te maken met hoe je iets vertelt. Toen ik bij TEDx ging spreken hebben we eerst goed nagedacht over wat ik precies wilde zeggen. De dingen die ik meemaak zijn natuurlijk superleuk, maar om nou op een podium te vertellen hoe vriendelijk je zelf wel niet bent... ‘Be kind to people’ is in principe ook geen nieuwe boodschap. Uiteindelijk ontdekten we dat het vooral ging om je openstellen voor die vriendelijkheid van anderen. En alle leuke interacties die daaruit voortkomen. 

Toch vertel ik ook regelmatig over de dingen die ik zelf voor mensen doe. Aan bescheidenheid heeft namelijk ook niemand wat. En je kunt mensen best inspireren door te laten zien waar jij zelf mee bezig bent. 

Zie je jezelf als storyteller?
Niet echt. Misschien met mijn blog. Maar omdat ik die verhalen niet verzin, voelt het niet zo. Gek hè? In mijn hoofd is een verhaal nog altijd een roman. Fictie. En ik verzin nooit wat. Het is allemaal waargebeurd wat ik schrijf. 

“Ik kan erg genieten van verhalen consumeren.” 

Maar toen ik wist dat je me zou interviewen ben ik wel gaan nadenken over de rol van verhalen in mijn leven. Ik moest meteen denken aan de podcast This American Life. Als ik op maandag wakker word en zie dat er een nieuwe aflevering is, word ik echt blij. Ook mijn Cineville-pas draagt bij aan mijn dagelijkse happiness. Ik kan erg genieten van verhalen consumeren. 

Maar This American Life is ook geen fictie
Terwijl ik het zei, dacht ik al: dat klopt niet helemaal haha. 

Wat vind je er zo goed aan?
De presentator, Ira Glass, is heel fijn om naar te luisteren. Ik dacht laatst ook: wow, wat zou ik graag hem willen zijn. Wat een topbaan! Maar verder, ja, het is heel persoonlijk. Vroeger luisterde ik ook veel naar de podcast van Radiolab, waar de nadruk ligt op wetenschap. Maar ik merk dat ik veel meer word gegrepen door human-interest-stukken. Zoals aflevering #589 Tell me I’m Fat, een prachtig verhaal over een vrouw die verandert van dik naar dun, en bespreekt hoe dat haar persoonlijkheid negatief heeft veranderd. 

Welk verhaal wordt volgens jou te weinig verteld?
Dat het zoveel beter gaat dan veel mensen denken. De staat van de wereld is nu bijna op z’n best. Laatst zei iemand in De Volkskrant dat we meer activisme nodig hebben om te laten zien dat het niet goed gaat. Grappig, dacht ik, dat is echt het tegenovergestelde van wat ik denk. Het is goed dat mensen aandacht vragen voor misstanden, maar we moeten ook laten zien dat er heel veel goed gaat.

Waarom is dat zo belangrijk?
Omdat mensen alle feiten moeten hebben. Zeker als het om iets positiefs gaat. Het stelt mensen gerust, maakt ze minder bang. Daarin vind ik Peter Diamandis, de oprichter van de Singularity University erg inspirerend. Hij heeft zijn hele leven gebouwd rond de boodschap dat het juist goed gaat met ons. Eyeopener!

 
 

Wat is het mooiste verhaal wat je ooit hebt gehoord?
Misschien wel aflevering #562: The Problem We All Live With van This American Life over gesegregeerde scholen in Amerika. Wanneer een aantal zwarte meisjes naar een blanke college willen, komen de blanke ouders in opstand. Ik werd zó kwaad toen ik dat hoorde. AHHH! Uiteindelijk mogen de meisjes toch naar die school. En dan heeft een klein aantal blanke leraren een soort cheerleading squad geregeld, om ze te onthalen en een welkom gevoel te geven. Ik moest echt huilen, en dacht: zo’n persoon wil ik ook zijn. 

En het mooiste verhaal dat je zelf ooit hebt verteld?
Op mijn 29e verjaardag ging ik de straten van San Francisco op met een kartonnen bord waarop stond: wat moet ik doen of weten voordat ik 30 word? Ik voelde me toen best verloren. Was daar in mijn eentje Dopper aan heb opzetten, maar had eigenlijk geen idee hoe. Het voelde als een defining period in mijn leven. Eerst kwamen er weinig mensen op me af. Maar toen ik op Union Square ging zitten kreeg ik heel veel reacties. Ik schreef er een verslag over op Facebook en kreeg ook daar veel positieve reacties. Echt superleuk om te doen.

 
Actie 29 verjaardag
 

Aan welk advies denk je het vaakst terug?
‘Don’t sweat the small stuff’. In eerste instantie maakte deze boodschap niet zoveel indruk. Maar ik denk hier nog regelmatig aan. Ik kan mezelf soms echt verliezen in stress. Ik mag volgende week bijvoorbeeld 1,5 minuut vertellen over kindness op Radio 1. Daar kan ik me heel druk over maken. Maar dan denk ik: Irene, zit niet zo te zeiken, je krijgt een kans. Heel belangrijk om jezelf af en toe te herinneren aan hoeveel geluk je hebt.

Je bent nu vier jaar verder. Welk advies zou je nu geven aan een 29e jarige die zo op de stoep zou zitten?
Besef dat mensen van nature aardig zijn. Vriendelijkheid is echt overal, je hoeft je er alleen maar voor open te stellen. 

Hoe je een boek vangt in één beeld

“De mooiste verhalen liggen onder je neus”